การย้อมสีครามจากธรรมชาติบนเส้นใยป่านศรนารายณ์ถักเปีย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการย้อมสีครามจากธรรมชาติบนเส้นใยป่านศรนารายณ์ถักเปีย โดยมุ่งเน้นเปรียบเทียบผลของการปรับสภาพเส้นใยด้วยสารเพิ่มประจุบวก (Cationizing agent) ต่อความเข้มของสีและสมบัติความคงทนของสี โดยกำหนดสภาวะการย้อมที่ใช้ความเข้มข้นของครามตั้งแต่ 20 ถึง 200 กรัมต่อลิตร ทั้งในกรณีเส้นใยที่ผ่านและไม่ผ่านการปรับสภาพ ผลการศึกษาพบว่าเส้นใยที่ผ่านการปรับสภาพสามารถยึดติดสีย้อมได้ดีกว่าอย่างมีนัยสำคัญ โดยพิจารณาจากค่าความเข้มสี (K/S) ซึ่งเพิ่มขึ้นจาก 14.57 เป็น 26.10 เมื่อเพิ่มความเข้มข้นของคราม และมีค่าความสว่าง (L*) ลดลงอย่างต่อเนื่อง แสดงถึงการดูดซึมของสีที่มากขึ้น ส่วนค่าพิกัดสีในระบบ CIELAB ได้แก่ค่า a* และ b* แสดงแนวโน้มสอดคล้องกับลักษณะของสีย้อมครามที่มีโทนน้ำเงิน จากการทดสอบความคงทนของสีพบว่า สีมีความคงทนต่อน้ำและแสงแดดอยู่ในระดับดีมาก แต่ค่าความคงทนต่อการขัดถูอยู่ในระดับปานกลาง ซึ่งอาจเกิดจากลักษณะไม่ละลายน้ำของสีย้อมครามที่ยังคงเกาะอยู่บนผิวเส้นใยด้วยแรงทางกายภาพ เช่น แรงแวนเดอร์วาลส์ และพันธะไฮโดรเจน ดังนั้น การปรับสภาพเส้นใยด้วยสารเพิ่มประจุบวกจึงมีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมการย้อมสีธรรมชาติ และควรมีการศึกษาต่อเนื่องในด้านการสร้างพันธะเคมีถาวรเพื่อเพิ่มความคงทนของสีในเชิงอุตสาหกรรมอย่างยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
มณฑา จันทร์เกตุเลี้ยด. (2541). วิทยาศาสตร์สิ่งทอเบื้องต้น. กรุงเทพมหานคร: หอรัตนชัยการพิมพ์
อัจฉราพร ไศละสูต. (2539). ความรู้เรื่องผ้า. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์สร้างสรรค์วิชาการ.
ธนัชชา เสือสุด และจันทร์รัตน์ ทับทิมเขียว. (2561). การปรับสภาพผิวและการย้อมสีครามธรรมชาติบนเส้นใยป่านศรนารายณ์. (ปริญญานิพนธ์เทคโนโลยีบัณฑิต). กรุงเทพมหานคร: สาขาวิชาเทคโนโลยีเคมีสิ่งทอคณะอุตสาหกรรมสิ่งทอและออกแบบแฟชั่น มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร.
ชาญชัย สิริเกษมเลิศ, มนัส แป้งใส, เกษม มานะรุ่งวิทย์ และวิศาล จิตต์กระจายแสง. (2562). พัฒนาต่อยอดเครื่องแยกเส้นใยธรรมชาติเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้วัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร. (รายงานการวิจัย). กรุงเทพมหานคร: สำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานความหลากหลายทางชีวภาพ (องค์การมหาชน).
รัตนพล มงคลรัตนาสิทธิ์. (2557). เทคนิคการย้อมสีแบบจุ่ม อัด บนผ้าไหมและผ้าฝ้ายด้วยการใช้สีย้อม จากธรรมชาติ. (รายงานการวิจัย). กรุงเทพมหานคร: สำนักงานกองทุนสนับสนุนทุนวิจัย (สกว).
รัตนพล มงคลรัตนาสิทธิ์, จรูญ คล้ายจ้อย, วาสนา ช้างม่วง, ก้องเกียรติ มหาอินทร์, สาคร ชลสาครเกษม มานะรุ่งวิทย์, นงนุช ศศิธร, ณัฐดนย์ รุ่งเรืองกิจไกร, นฤพน ไพศาลตันติวงศ์, ทองใส จำนงการวิรัช วงศ์ภักดี และสมพร ติยะศรี. (2561). การจัดการความรู้และถ่ายทอดเทคโนโลยีเทคนิคการย้อมสีครามจากธรรมชาติแบบใหม่บนเส้นด้ายไหมและฝ้ายในเชิงพาณิชย์. (รายงานการวิจัย). กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช).
Mongkholrattanasit, R., Klaichoi, C., Sasithorn, N., Changmuang, W., Manarungwit, K., Maha-In, K., Ruenma, P., Boonkerd, N., Sangaphat, N., and Pangsai, M. (2018). Screen printing on silk fabric using natural indigo. Vlákna a textile, 25 (3), 51-56.
รัตนพล มงคลรัตนาสิทธิ์, วาสนา ช้างม่วง, ทองใส จำนงการ, เกษม มานะรุ่งวิทย์, นงนุช ศศิธร, ก้องเกียรติ มหาอินทร์, กรชนก บุญทร, สมชาย อุดร, ไกรฤกษ์ วิเสสพันธุ์, ศิริอร วณิชโชตยานนท์, รังสิมา ชลคุป, ณัฐดนย์ รุ่งเรืองกิจไกร, วิรัช วงศ์ภักดี, สมพร ติยะศรี, สุจิตรา ชนันทวารี, นวรัตน์ ชาติวิวัฒน์พรชัย และนิตยา วันโสภา. (2565). คู่มือองค์ความรู้ การฟอก ย้อม พิมพ์ ออกแบบ และการสร้างผลิตภัณฑ์ผ้าฝ้ายทอมือ. กรุงเทพมหานคร: บริษัทเอ็น บี บี กรุ๊ป จำกัด.
รัตนพล มงคลรัตนาสิทธิ์. (2549). วิธีการทดสอบความคงทนของสีบนวัสดุสิ่งทอตามมาตรฐาน. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Moldovan, S., Ferrandiz, M., Franco, E., Mira, E., Capablanca, L., and Bonet, M. (2017). Printing of cotton with eco-friendly, red algal pigment from Gracilaria sp.. In IOP Conference Series: Materials Science and Engineering, 254, 1–6.
Mongkholrattanasit, R., Klaichoi, C., Rungruangkitkrai, N., Vuthiganond, N., and Nakpathom, M. (2022). Eco-printing on cotton fabric with natural indigo dye using wild taro corms as a new thickening agent. Journal of Natural Fibers, 19 (13), 5435-5450.
Son, Y. A. (2004). An approach to the dyeing of polyester fiber using indigo and its extended wash fastness properties. Dyes and Pigments, 61 (3), 263–272.
Luo, Y., Pei, L., Zhang, H., Zhong, Q., and Wang, J. (2019). Improvement of the rubbing fastness of cotton fiber in indigo/silicon non-aqueous dyeing systems. Polymers, 11 (11), 1–10.
